Voorwoord

Handboek Soldaat

Bijna iedereen praat erover. We staan aan de vooravond van grote revolutionaire veranderingen die hun oorsprong onder meer vinden in het collectieve bewustzijn dat klimaatverandering het leven op aarde ernstig bedreigt. Op 12 december 2015 werd door 195 landen en de Europese Unie in Parijs een historisch klimaatakkoord gesloten. Voor het eerst in de geschiedenis werden tussen al deze landen bindende afspraken gemaakt over een gezamenlijk pakket aan maatregelen om de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, terug te dringen. In Parijs is afgesproken dat alle landen maatregelen nemen om de uitstoot te verminderen, waardoor de opwarming van de aarde rond 2100 ruim onder de ‘veilige’ 2 °C blijft. Dit maatregelenpakket zal in alle landen ingrijpende maatschappelijke en economische gevolgen hebben en tot een nieuwe wereldeconomie leiden waarbij het gebruik van fossiele brandstoffen snel wordt afgebouwd.

Daags na het bijzondere akkoord in Parijs deed Bill Gates er in de Washington Post nog een schepje bovenop toen hij riep dat we een wonder nodig hebben om de grote gevolgen van de klimaatcrisis een halt toe te roepen. Hij daagt in het artikel de overheid, de wetenschap en de markt uit om buiten de gebaande paden te denken en iets nieuws te gaan uitvinden. De man op de maan, het poliovaccin, internet, waren in zijn ogen ook wonderen die niet per ongeluk gerealiseerd werden, maar het resultaat waren van leiders die de stip op de horizon gaven, waarna er heel hard gewerkt en geïnnoveerd werd. Alleen worden mensen met een disruptieve visie en een groots plan vaak als ongeloofwaardig afgeserveerd door experts uit de sector. Zo zei Ken Olsen, CEO van Digital Equipment Corporation, het grootste ICT-bedrijf van de VS in 1977: “Er is geen enkele reden om in ieder huis een computer neer te zetten.” En de hoge Franse generaal Foch zei in 1904 tegen zijn Amerikaanse collega’s: “Airplanes are interesting toys but of no military value.”

De enige conclusie die ik trek is dat we allemaal aan de bak moeten. Onszelf, niemand uitgezonderd, mobiliseren. In het verleden ontving iedere dienstplichtige soldaat op de eerste dag van zijn diensttijd het ‘Handboek Soldaat’. Het voorschrift bevatte informatie die voor alle rangen van belang was. In Nederland bestaat de dienstplicht nog steeds, maar de Tweede Kamer heeft in mei 1997 officieel ingestemd met opschorting van de opkomstplicht. De opschorting wil zeggen dat burgers geen dienst hoeven te vervullen zolang de veiligheidssituatie dat niet vereist. Maar deze opschorting is wat mij betreft nu voorbij.

1