Inleiding

Opwarming van de aarde

In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw verschenen er verschillende internationale studies waarin klimaatwetenschappers concludeerden dat de gemiddelde temperatuur op aarde langzaam aan het stijgen is. Dit effect zou worden veroorzaakt door broeikasgassen, vooral door de toename van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer. Sinds de industriële revolutie is het energieverbruik in de wereld sterk toegenomen. Bij de opwekking van energie wordt in hoofdzaak gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen, zoals kolen, gas en olie. Bij de verbranding daarvan worden broeikasgassen uitgestoten die niet alleen de lucht vervuilen maar ook opstijgen naar de atmosfeer. Door het toegenomen wereldwijde energieverbruik is de concentratie van deze gassen in de dampkring rond onze aardbol sterk gestegen. Deze stijging is volgens de internationale klimaatwetenschap de oorzaak van de opwarming van de aarde en naarmate de concentratie verder toeneemt, zal de gemiddelde temperatuur in de wereld verder oplopen. Deze stijging leidt tot klimaatveranderingen die overal in de wereld ernstige gevolgen hebben, zoals extreme weersveranderingen, het smelten van ijsgebieden, de vernietiging van natuurgebieden en overstromingen. Om die reden wordt al ruim twintig jaar op wereldschaal overleg gevoerd om met een gezamenlijk actieplan te komen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Daarmee is tot op heden nog weinig resultaat geboekt.

Klimaatakkoord van Parijs

Op 30 november 2015 begon in Parijs de eenentwintigste jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties (VN): de zogenoemde COP21. COP staat voor de Conference of Parties. Hier komen alle partijen bijeen die onderdeel uitmaken van het United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), het klimaatverdrag van de VN. De conferentie waaraan 195 landen deelnamen, werd afgesloten op 12 december 2015 met een historisch klimaatakkoord. Voor het eerst zijn tussen al deze landen bindende afspraken gemaakt over het terugdringen van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Een weblink naar dit akkoord is opgenomen in paragraaf 2.2 van dit boek. Het akkoord is erop gericht de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en zo de opwarming van de aarde te verminderen.

Afgesproken is dat eind deze eeuw de wereldwijde temperatuurstijging ‘ruim beneden’ de 2 °C moet blijven, de zogenoemde ‘veilige’ limiet, en dat het streven erop gericht is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C. Komt de opwarming hoger uit dan dit kantelpunt dan bestaat, volgens het klimaatpanel IPCC, het risico dat poolgebieden verder smelten en laag liggende eilanden met overstromingen te maken krijgen. Alle deelnemende landen moeten zich aan deze doelstellingen houden. Om te bezien of landen deze afspraken nakomen, is vastgelegd dat landen elke vijf jaar samenkomen om hun klimaatplannen tegen het licht te houden.

3