2. Hoofdpunten klimaatverdrag van Parijs
25
2.1 Kernpunten
25
De hoofdlijnen
25
Wanneer is er een verdrag?
26
2.2 De inhoud van het klimaatakkoord
26
Tweeledige aanpak
26
Nationale actieplannen juridisch niet bindend
27
Het klimaatakkoord van Parijs vraagt om aanzienlijke reducties
28
Transitie naar een CO2-neutrale energievoorziening
29
Er is een revolutie nodig!
30
Ook voor de EU ingrijpende maatregelen nodig
30
Afspraken om opwarming te beperken zijn bindend
31
Uitvoering van het klimaatakkoord
32
Extra maatregelen nodig om doelstellingen van Parijs te realiseren
33
2.3 Klimaatplannen van landen, organisaties en investeerders
34
Klimaatplannen van het bedrijfsleven, het Verenigd Koninkrijk als voorbeeld
35
Nieuwe (doorbraak)technologie moet de aardbol redden
36
Inzet nieuwe technologie en IT-toepassingen
37
Zonne-energie onderdeel van de oplossing
38
2.4 Waarom werd Parijs een succes?
39
Door velen geclaimd
39
Urgentie voor maatregelen toegenomen
40
Het 'groene denken' en bij ondernemen wordt duurzaamheid de norm
40
Klimaatrisico's stimuleren groene investeringen
42
Een extra impuls voor duurzaam ondernemen en de wereldeconomie
43
2.5 Risico's van een energietransitie
44
Een geleidelijke transitie
44
Het risico van het barsten van de 'koolstofzeepbel'
44
Een internationale maatstaf voor klimaatrisico
46
2.6 Wat is de beste aanpak?
47
Parijs in headlines
47
Best practices
47
Zonder doorbraaktechnologie en bedrijfsleven halen we het niet!
48
Geen opties uitsluiten
48
2.7 Wat betekent het klimaatakkoord voor Nederland?
49
Energieakkoord voor duurzame groei
49
Aanscherping
49
Biomassacentrales
50
Kosteneffectiviteit klimaatregelen
51
Groene economie
52
Nederland als internationaal centrum voor groene financieringen en green tech
53
Overheidsinvesteringen in hernieuwbare energie
55
Pleidooi voor een tijdige en haalbare energietransitie
56
Een algemene CO2-belasting
57
2.8 Aanbevelingen
58
3. Maatregelen om de uitstoot te beperken
59
3.1 De 'beste' maatregel
59
Verschillend per land
59
3.2 Obstakels voor een internationaal klimaatbeleid
61
Vrees voor concurrentiepositie
61
Eerlijke verdeling van lasten
62
De vervuiler moet betalen
62
Subsidies voor fossiel hebben negatieve effecten
64
Verkeerde vergelijkingen
64
3.3 Wat kost het beperken van de CO2-uitstoot?
64
Fictieve kostprijs
64
Een schaduwprijs voor CO2
65
3.4 Niet alleen de kosten, maar ook de baten in beeld brengen
67
Het aanpakken van klimaatverandering is haalbaar
68
3.5 Maatregelen tegen klimaatverandering op wereldschaal
69
Vervanging van fossiele brandstoffen door CO2-vrije energievoorzieningen
69
3.6 Beschikbare overheidsmaatregelen om de opwarming te beperken
71
Een breed scala aan opties
71
Aan het verbruik van fossiele brandstoffen moet een prijskaartje hangen
72
Mogelijke nadelen
74
Algemene toetsingscriteria om te komen tot de beste optie
74
Samenwerking
75
3.7 Inschatting van de belangrijkste toekomstige ontwikkelingen
76
Inzetten op hernieuwbare energie
76
Welke duurzame energiebron?
77
Grotere flexibiliteit van het energiesysteem is hoognodig
77
Invoering van een waterstofeconomie
79
Smart Industry leidt tot energiearme industriële processen
81
4. Voor- en nadelen van klimaatmaatregelen en technologieën
82
4.1 Wettelijke regels, subsidies, belastingen en andere maatregelen
82
Regelgeving
82
Belastingen en andere heffingen
82
Voordelen belastingen en andere heffingen
83
Nadelen van belastingen en heffingen
83
Onverstandige belastingen en heffingen
84
Subsidies en fiscale tegemoetkomingen
84
Convenanten
86
JI en CDM
87
4.2 De inzet van een mix aan maatregelen is nodig
88
Afbouw fossiel
88
Urgenda
89
Welke sectoren moeten de reducties leveren?
89
4.3 Energiebesparing via regelgeving, subsidies en belastingen
90
Heffingen om energiebesparingen te realiseren
91
Energiebesparing biedt geen oplossing voor de lange termijn
91
Geld beter besteden aan CO2-vrije energievoorzieningen en R&D
93
Energiebesparing in woningen en gebouwen
94
Energiebesparing bij industrie en energievoorzieningen
95
Energiebesparing bij verkeer en vervoer
96
Belastingheffing op verkeer; voordelen overschat, nadelen onderschat
96
Kijken naar de praktijk
98
Biobrandstoffen bieden geen oplossing
98
Elektrificeren en waterstof; dat is de toekomst
99
Electrische of waterstofauto's?
100
4.4 CCS-technologie: afvangen en opslag van CO2
101
In de kinderschoenen
101
Tegenstanders van CCS
102
Wat doen we met CCS?
103
4.5 Gebruik van kernenergie
104
Relatief duur, maar in ieder geval als brugtechnologie
104
Thoriumcentrales
105
4.6 Het tegengaan van boskap en het planten van bomen
106
Ontbossing
106
Bosaanplant als een vorm van klimaatcompensatie
107
4.7 Biomassa en biobrandstoffen
109
CO2-neutraal
109
Meerdere bezwaren
109
Voorstanders blijven volhouden
111
Derde generatie biobrandstoffen
111
Stoppen met het stimuleren van biobrandstoffen
112
4.8 Emissiehandel vervangen door een algemene CO2-belasting
113
Handel in emissierechten
113
Europa heeft een eigen handelssysteem
113
Stoppen met EU ETS
114
Een Europese CO2-belasting
115
5. Inzetten op duurzame energie
118
5.1 Aandeel duurzaam is nog laag
118
Overzicht duurzame energie
119
Aandeel van duurzame energie is nog klein
121
Kernenergie
121
5.2 Duurzame energie kan voorzien in de wereldwijde energiebehoefte
122
5.3 Sterke groei windenergie
123
Kosten en baten van windturbines op land en zee
125
Geen stabiele elektriciteit
125
Levensduur van windmolens
126
Toekomst van windenergie; bijdrage aan beperking CO2-uitstoot beperkt
127
5.4 Zonne-energie gaat een steeds belangrijkere rol spelen
129
De snelst groeiende energiebron
129
Zon aangevuld met nucleair
130
PV-stroom en CSP kunnen de wereld van stroom voorzien
132
Wanneer kan zonne-energie concurreren met grijze stroom?
133
Overzicht van de kosten van duurzame energie wereldwijd
134
5.5 Bevorderen hernieuwbare energie: een constant stimuleringsbeleid
136
De noodzaak van een constant beleid
136
5.6 Welke landen doen het goed op het terrein van klimaatbeleid?
138
Klimaat en milieuprestaties meten
138